Πολιτική υπηρεσίας 'Προθήκη'

Στόχος της υπηρεσίας είναι η συγκέντρωση σε ένα ενιαίο περιβάλλον όλων – ει δυνατόν - των περιοδικών που εκδίδονται κάτω από τη θεσμική «ομπρέλα» του πανεπιστημίου και η διάθεσή τους ελεύθερα στο διαδίκτυο, εφαρμόζοντας την πολιτική του Open Access (ανοικτή πρόσβαση).

Πολιτική περιεχομένου

Η υπηρεσία “Διαχείριση έκδοσης ηλεκτρονικών περιοδικών ΑΠΘ «Προθήκη»” σκοπό έχει τη συγκέντρωση και διάθεση των περιοδικών που εκδίδονται από μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας του ΑΠΘ, είτε μεμονωμένα (μέλη ΔΕΠ / ερευνητές κ.ά.) είτε συλλογικά (τμήματα, εργαστήρια, επιστημονικές ενώσεις κ.ά).

Ως ηλεκτρονικά περιοδικά νοούνται οι περιοδικές εκδόσεις των οποίων το περιεχόμενο δημοσιεύεται ηλεκτρονικά στο διαδίκτυο. Στην υπηρεσία μπορούν να ενταχθούν υφιστάμενα (έντυπα ή ηλεκτρονικά) ή υπό έκδοση περιοδικά, επιτυγχάνοντας με αυτόν τον τρόπο την πλήρη αυτοματοποίηση της εκδοτικής τους διαδικασίας (κατάθεση εργασιών, αξιολόγηση, επιλογή & δημοσίευση, διαχείριση περιοδικού, κτλ) καθώς και την ελαχιστοποίηση του χρόνου που απαιτείται για την ολοκλήρωσή της. Το σύνολο των παραπάνω διαδικασιών και των σχετικών αποφάσεων καθορίζεται από την εκδοτική / συντακτική επιτροπή του εκάστοτε περιοδικού.

Την ευθύνη για την ορθή υλοποίηση της διαδικασίας, φέρει αποκλειστικά η εκδοτική / συντακτική επιτροπή του εκάστοτε περιοδικού, η οποία συμμορφούμενη με αυτά που ορίζει η πολιτική για τα πνευματικά δικαιώματα, εξασφαλίζει την ανοικτή πρόσβαση στο περιεχόμενο των δημοσιεύσεων.

Το πεδίο και η ευρύτητα των ενδιαφερόντων του περιοδικού, καθώς και το ακριβές είδος των εργασιών και η διαδικασία αξιολόγησης μέσω της οποίας γίνονται αποδεκτές από το εκάστοτε περιοδικό, ορίζονται από την εκδοτική / συντακτική επιτροπή του περιοδικού.

Πολιτική κατάθεσης εργασιών
  • Η εκδοτική / συντακτική επιτροπή του κάθε περιοδικού :
    • ορίζει το αντικείμενο και το εύρος των ενδιαφερόντων του περιοδικού.
    • είναι υπεύθυνη για τη θέσπιση πολιτικής υποβολής εργασιών στο περιοδικό. Η πολιτική αυτή καθορίζει τις προδιαγραφές και την τυποποίηση των εργασιών που γίνονται αποδεκτές (περιεχόμενο, μέγεθος, μορφή, βιβλιογραφία, συμπληρωματικά αρχεία, κ.λπ.)
  • Η Βιβλιοθήκη ΑΠΘ δεν εμπλέκεται στη διαδικασία αξιολόγησης και ούτε φέρει ευθύνη για την εγκυρότητα ή / και αυθεντικότητα των εργασιών που διατίθενται μέσω της υπηρεσίας “Διαχείριση έκδοσης ηλεκτρονικών περιοδικών ΑΠΘ «Προθήκη»”.
Πολιτική πρόσβασης
  • Η πρόσβαση στα βιβλιογραφικά δεδομένα των εργασιών είναι ελεύθερη. Η εκδοτική / συντακτική επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη θέσπιση και τήρηση πολιτικής πρόσβασης στο πλήρες κείμενο των άρθρων του εκάστοτε περιοδικού. Η πρόσβαση πρέπει να είναι ελεύθερη, με μοναδική ίσως εξαίρεση την υποχρέωση δωρεάν εγγραφής των αναγνωστών
  • Τα βιβλιογραφικά δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από οποιονδήποτε χωρίς προηγούμενη άδεια από το ΑΠΘ για μη κερδοσκοπικούς ή εμπορικούς σκοπούς, αναφέροντας την πηγή ανάκτησης (πρωτογενή) ή δημιουργώντας σύνδεσμο στα πρωτογενή βιβλιογραφικά δεδομένα.
  • Δεν επιτρέπεται η εμπορική εκμετάλλευση των εργασιών σε οποιαδήποτε μορφή ή μέσο χωρίς την επίσημη άδεια από τον κάτοχο των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας
Πολιτική θεμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright)
  •  Την πολιτική θεμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας την καθορίζει η εκδοτική / συντακτική επιτροπή του εκάστοτε περιοδικού.
  •  Στην πολιτική αυτή περιγράφονται με σαφήνεια τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που προκύπτουν για το κάθε συμβαλλόμενο μέρος (συντακτική επιτροπή - συγγραφέα) αναφορικά με την εκμετάλλευση και την προστασία των συγγραφικών δικαιωμάτων των εργασιών που δημοσιεύονται στο περιοδικό.
  •  Η Βιβλιοθήκη προτείνει την επιλογή και χρήση των αδειών Creative Commons. Οι διαθέσιμες Creative Commons άδειες είναι :
    ΕικονίδιοΕπεξήγησηΆδεια
    Εικονίδιο για την Creative Commons άδεια: Αναφορά (CC BY)Αναφοράv.3.0
    Εικονίδιο για την Creative Commons άδεια: Αναφορά - Παρόμοια Διανομή (CC BY-SA)Αναφορά-Παρόμοια διανομήv.3.0
    Εικονίδιο για την Creative Commons άδεια: Αναφορά - Όχι Παράγωγα Έργα (CC BY-ND)Αναφορά-Όχι Παράγωγα Έργαv.3.0
    Εικονίδιο για την Creative Commons άδεια: Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση (CC BY-NC)Αναφορά-Μη Εμπορική Χρήσηv.3.0
    Εικονίδιο για την Creative Commons άδεια: Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση -Παρόμοια Διανομή (CC BY-NC-SA)Αναφορά-Μη Εμπορική Χρήση-Παρόμοια διανομήv.3.0
    Εικονίδιο για την Creative Commons άδεια: Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση -Όχι Παράγωγα Έργα (CC BY-NC-ND)Αναφορά-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργαv.3.0

    Αναφορά : Επιτρέπεται η αντιγραφή, διανομή, αναπαραγωγή και παρουσίαση τουέργου – και παράγωγα έργα που βασίζονται σε αυτή –ακόμα και για εμπορική χρήση, μόνο με την προϋπόθεση ότι γίνεται αναφορά στον αρχικό δημιουργό με τον τρόπο που ορίζει
    Μη εμπορική χρήση : Επιτρέπεται η αντιγραφή, διανομή, αναπαραγωγή καιπαρουσίαση του έργου — και παράγωγα προϊόντα που βασίζονται σε αυτή – αλλά μόνο για μη εμπορική χρήση
     Όχι παράγωγο έργο : Επιτρέπεται η αντιγραφή, διανομή, αναπαραγωγή και παρουσίαση μόνο αυτούσιων αντίγραφων του έργου και όχι παράγωγες εργασίες που βασίζονται σ’ αυτή
    Παρόμοια διανομή : Επιτρέπεται η διανομή παράγωγων έργων μόνο με τους όρουςμιας άδειας ταυτόσημης με αυτή που διέπει το πρωτότυπο έργο.
    Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις διαθέσιμες άδειες υπάρχουν στην ιστοσελίδα του Creative Commons (http://www.creativecommons.gr).
  • Εφόσον επιλεχθεί η χρήση κάποιας από τις παραπάνω άδειες, το αντίστοιχο λογότυπο θα εμφανίζεται στην ιστοσελίδα του περιοδικού.
  • Η εκδοτική / συντακτική επιτροπή αποφασίζει αν η αποδοχή των όρων θα είναι υποχρεωτική κατά την υποβολή των εργασιών.
Πολιτική καταχώρησης
Υποχρεώσεις βιβλιοθήκης

Η Βιβλιοθήκη ΑΠΘ έχει την ευθύνη λειτουργίας της υπηρεσίας “Διαχείριση έκδοσης ηλεκτρονικών περιοδικών ΑΠΘ - «Προθήκη»” και δεσμεύεται για :

  • τη μόνιμη, σταθερή και συνεχή λειτουργία της υπηρεσίας.
  • τη διάθεση και τεχνική υποστήριξη του απαραίτητου λογισμικού για τη φιλοξενία και διαχείριση των ηλεκτρονικών εκδόσεων, χωρίς να υφίσταται κάποιο χρονικό περιθώριο. Για το λόγο αυτό είναι εγκατεστημένο σε εξοπλισμό της Κεντρικής Βιβλιοθήκης το ΕΛ/ΑΚ OJS, το οποίο και επιλέχθηκε ως το καταλληλότερο για τη συγκεκριμένη χρήση.
  • την εύκολη και συνεχή πρόσβαση στο περιεχόμενο της υπηρεσίας.
  • την εκπαίδευση και συνεχή υποστήριξη των εμπλεκομένων στην εκδοτικήδιαδικασία του εκάστοτε περιοδικού, τόσο κατά την αρχική παραμετροποίηση της εφαρμογής όσο και κατά τη λειτουργία αυτής, από εξειδικευμένο προσωπικό της Κεντρικής Βιβλιοθήκης. Για το λόγο αυτό, το προσωπικό της υπηρεσίας διατηρεί λογαριασμό χρήστη (journal manager) σε κάθε περιοδικό.
  • την άμεση ενημέρωση των ενδιαφερομένων για τυχόν σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία της υπηρεσίας (νέες εκδόσεις).
  • τη συνεχή τεχνική υποστήριξη από τους διαχειριστές συστημάτων (systemlibrarians) της Βιβλιοθήκης.
  • την αποστολή αίτησης απόκτησης ηλεκτρονικού ISSN (e-ISSN).Μόλιςολοκληρωθεί η ηλεκτρονική δημοσίευση του πρώτου τεύχους του περιοδικού, η βιβλιοθήκη υποβάλλει αίτηση απόκτησης e-ISSN στο ελληνικό γραφείο ISSN της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Η ίδια διαδικασία ακολουθείται και στην περίπτωση που το περιοδικό διαθέτει ήδη ISSN για την έντυπη μορφή του.
  • την προσθήκη του περιοδικού στον κατάλογο της Βιβλιοθήκης καθώς και στον κατάλογο περιοδικών.
  • την αποστολή των στοιχείων του περιοδικού σε ηλεκτρονικά καταθετήρια ή καταλόγους περιοδικών που παρέχουν ελεύθερη πρόσβαση στο πλήρες κείμενο των εργασιών όπως το DOAJ (Directory of Open Access Journals), με σκοπό την αύξηση της προβολής και τη διευκόλυνση της χρήσης του.

Στην περίπτωση που ένα περιοδικό δε δημοσιεύσει τεύχος για δύο συνεχείς χρονιές, χαρακτηρίζεται ως σταματημένο (ceased publication). Η Βιβλιοθήκη ΑΠΘ αφού πρώτα ενημερώσει την εκδοτική / συντακτική επιτροπή του περιοδικού, θα εισάγει την ένδειξη «σταματημένο» τόσο στην περιγραφή του περιοδικού, όσο και στον κατάλογο της βιβλιοθήκης και των περιοδικών. Τα ήδη δημοσιευμένα τεύχη του περιοδικού θα συνεχίσουν να φιλοξενούνται στην υπηρεσία χωρίς καμία αλλαγή.

Προϋποθέσεις ένταξης ενός περιοδικού στην «Προθήκη»

 Οι προϋποθέσεις για την ένταξη ενός περιοδικού στην «Προθήκη» είναι:

  • η ύπαρξη συστήματος αξιολόγησης των υπό δημοσίευση εργασιών, ακολουθώντας είτε το σύστημα «τυφλής αξιολόγησης» είτε κάποια εσωτερική διαδικασία αξιολόγησης (π.χ. αξιολόγηση από την εκδοτική / συντακτική επιτροπή).
  • η ελεύθερη διάθεση του πλήρους κειμένου των άρθρων του περιοδικού μέσω της υπηρεσίας, ακολουθώντας την πρακτική της ανοικτής πρόσβασης (Open Access,  www.openaccess.gr). Οι αναγνώστες μπορούν να έχουν πρόσβαση στις δημοσιεύσεις είτε άμεσα, είτε μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα.
  • τα άρθρα θα πρέπει να απευθύνονται κυρίως σε ερευνητές του εκάστοτε θεματικού πεδίου. Newsletters θα γίνονται δεκτά, εφόσον προέρχονται από κάποιο επίσημο οργανισμό του ΑΠΘ (σε αυτή την περίπτωση δεν θα αποστέλλονται τα στοιχεία στο DOAJ).
  • η τήρηση της συχνότητας δημοσίευσης τεύχους όπως αυτή έχει οριστεί.
  • η απόκτηση e-issn.
  • η μη ύπαρξη εμπορικών διαφημίσεων.
  • η συμπλήρωση του εντύπου «πρόταση δημιουργίας ηλεκτρονικού περιοδικού»(παράρτημα), το οποίο και συνεπάγεται την αποδοχή της πολιτικής χρήσης της υπηρεσίας. Στo έντυπο θα πρέπει να καθορίζεται ο υπεύθυνος για την παραμετροποίηση του περιοδικού (journal manager), ο οποίος κατόπιν συνεννόησης με την εκδοτική / συντακτική επιτροπή, θα καθορίσει τις πολιτικές που θα ακολουθήσει το περιοδικό (πολιτική αξιολόγησης, copyright κτλ) και θα κατανείμει τους υπόλοιπους ρόλους (editor, section editor, reviewers κτλ).

Η Βιβλιοθήκη ΑΠΘ έχει τη δυνατότητα αφαίρεσης ενός περιοδικού από την υπηρεσία, στην περίπτωση μη συμμόρφωσης με τους όρους της πολιτικής χρήσης και μόνο κατόπιν ενημέρωσης των υπευθύνων του περιοδικού.

Η οικειοθελής αποχώρηση ενός περιοδικού από την “Προθήκη” είναι δυνατή, εφόσον γνωστοποιηθεί στους διαχειριστές του συστήματος 6 μήνες πριν.

Τα περιοδικά που συμπεριλαμβάνονται στην “Προθήκη”, οφείλουν να προσθέτουν και να διατηρούν σύνδεσμο για την “Προθήκη” (http://ejournals.lib.auth.gr/) καθώς και για το Open Journal Systems (http://pkp.sfu.ca/ojs).

Η Βιβλιοθήκη ΑΠΘ διατηρεί το δικαίωμα να προβεί σε τροποποίηση την παρούσας πολιτικής χρήσης με την υποχρέωση της έγκαιρης ενημέρωσης των διαχειριστών των περιοδικών για τις επικείμενες αλλαγές / τροποποιήσεις.